Qatı bəlğəmli öskürək zamanı əsas məsələ öskürəyi sadəcə susdurmaq deyil. Tənəffüs yollarında yığılan selik çox qatı olduqda onun xaric olması çətinləşir, öskürək yorucu olur və döş qəfəsində ağırlıq hissi yarana bilər. Belə vəziyyətdə öskürəyin səbəbi, bəlğəmin xarakteri, simptomların müddəti və yanaşı əlamətlər birlikdə qiymətləndirilməlidir.
ACC preparatları barədə bu məqalə istifadə təlimatında və təqdimat materiallarında göstərilən məlumatlara əsaslanır. Məqsəd xəstəyə diaqnoz qoymaq və ya fərdi müalicə sxemi vermək deyil; qatı, çətin xaric olunan bəlğəm zamanı asetilsistein haqqında əsas məlumatları aydın şəkildə izah etməkdir.
Qatı bəlğəm niyə problem yaradır?
Öskürək orqanizmin müdafiə refleksidir. O, tənəffüs yollarını selikdən, qıcıqlandırıcı maddələrdən və yad hissəciklərdən təmizləməyə kömək edir. Lakin bəlğəm həddindən artıq qatı olduqda bronxlardan ayrılması çətinləşir. Bu halda insan öskürür, amma bəlğəm tam xaric olmaya bilər və narahatlıq davam edə bilər.
İstifadə təlimatında asetilsistein qatı, çətin xaric olunan bəlğəmin əmələ gəlməsi ilə müşayiət edilən bronxopulmonar xəstəliklərdə sekretolitik terapiya üçün göstərilir. ACC quru öskürəyi “dayandırmaq” üçün nəzərdə tutulmuş preparat kimi təqdim edilməməlidir. Onun əsas rolu bəlğəmin qatılığının azalması və xaric olunmasının asanlaşması ilə bağlıdır.
Öskürəyin səbəbi fərqli ola bilər: kəskin respirator infeksiya, bronxit, xroniki tənəffüs yolu xəstəliyi və ya başqa klinik vəziyyət. Qatı bəlğəm simptomun bir hissəsidir, diaqnoz deyil. Buna görə öskürəyin davametmə müddəti, hərarət, nəfəs darlığı, döş qəfəsində ağrı və bəlğəmin rəngi kimi məlumatlar müalicə qərarı üçün vacibdir.
ACC-nin təsiredici maddəsi nədir?
ACC preparatlarının təsiredici maddəsi asetilsisteindir. Təlimatda asetilsisteinin sistein amin turşusunun törəməsi olduğu, tənəffüs yollarında sekretolitik və sekretomotor təsir göstərdiyi qeyd olunur. Onun təsir mexanizmi bəlğəmin tərkibindəki strukturlara təsir etməklə qatılığın azalması ilə izah edilir.
ACC müxtəlif formalarla təqdim olunur. ACC 200 fışıldayan tabletin tərkibində 200 mq asetilsistein var. ACC LONG fışıldayan tabletin tərkibində 600 mq asetilsistein var və bu forma böyüklər və 14 yaşdan yuxarı yeniyetmələr üçün nəzərdə tutulur. ACC 200 oral məhlul hazırlamaq üçün toz formasında da mövcuddur; bir paketdə 200 mq asetilsistein olur.
İstifadə qaydası barədə ümumi məlumat
Fışıldayan tablet bir stəkan içməli suda həll edilir və yeməkdən sonra qəbul olunur. Toz forma su, çay və ya şirə kimi mayedə həll edildikdən sonra, adətən qida qəbulundan sonra qəbul edilir. Təlimatda maye qəbulunun asetilsisteinin mukolitik təsirini dəstəkləyə biləcəyi qeyd olunur.
Doza yaşa, dərman formasına və klinik vəziyyətə görə dəyişir. ACC 200 fışıldayan tablet üçün təlimatda böyüklər və 14 yaşdan yuxarı yeniyetmələrdə gündə 2-3 dəfə 1 tablet, 6-14 yaş uşaqlarda gündə 2 dəfə 1 tablet, 2-5 yaş uşaqlarda isə gündə 2-3 dəfə yarım tablet məlumatı verilir. ACC LONG tərkibində 600 mq asetilsistein olduğu üçün 14 yaşdan kiçik uşaqlarda istifadə olunmamalıdır. ACC 200 toz formasının 6 yaşdan kiçik uşaqlarda istifadəsi qeyd olunmur.
Qısamüddətli kəskin soyuqdəymə xəstəlikləri zamanı istifadə müddəti təlimatda 4-5 gün kimi göstərilir. Xroniki bronxit və mukovissidoz kimi hallarda daha uzun müddətli istifadə yalnız həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir.
Ehtiyat tədbirləri
ACC asetilsisteinə və ya preparatın hər hansı köməkçi maddəsinə qarşı hiperhəssaslıq olduqda istifadə edilməməlidir. Bronxial astma, anamnezdə mədə-bağırsaq xorası və histaminə qarşı dözümsüzlük olan xəstələrdə ehtiyatlılıq tələb olunur. Müalicənin əvvəlində bəlğəm durulaşa və bronxial ifrazatın həcmi arta bilər; pasiyent bəlğəmi kifayət qədər xaric edə bilmirsə, vəziyyət həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Asetilsisteinlə çox nadir hallarda ağır dəri reaksiyaları barədə məlumat verilib. Dəri və ya selikli qişada yeni, qeyri-normal dəyişikliklər yaranarsa, preparatın istifadəsi dayandırılmalı və tibbi məsləhət alınmalıdır. Öskürəyi azaldan preparatlarla birlikdə istifadə bəlğəmin toplanması riskinə görə yalnız diaqnoz dəqiqləşdirildikdən sonra nəzərdən keçirilməlidir.
Antibiotiklər təhlükəsizlik məqsədilə asetilsisteindən ayrı və ən azı 2 saat intervalla qəbul edilməlidir; bu qeyd sefiksim və lorakarbefə aid edilmir. Nitroqliserinlə birlikdə istifadə zəruri hesab olunarsa, hipotenziya və baş ağrısı riski nəzərə alınmalıdır. Hamiləlik və laktasiya dövründə asetilsistein yalnız fayda-risk nisbəti ciddi qiymətləndirildikdən sonra istifadə oluna bilər.
Təlimatda əlavə təsirlər sırasında ürəkbulanma, qusma, diareya, qarında ağrı, stomatit, səpgi, qaşınma, övrə, baş ağrısı, qulaqlarda cingilti və nadir hallarda bronxospazm kimi reaksiyalar qeyd olunur. Bu əlamətlər hər kəsdə baş vermir, lakin gözlənilməz və ya güclü reaksiya yaranarsa, preparatın istifadəsi barədə həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşmək lazımdır.
Həkimə nə vaxt müraciət edilməlidir?
Öskürək uzun çəkirsə, simptomlar güclənirsə və ya qatı bəlğəm xaric olmursa, həkimə müraciət edilməlidir. Yüksək hərarət, nəfəs darlığı, sinədə ağrı, qanlı bəlğəm, güclü zəiflik, uşaqlarda vəziyyətin pisləşməsi, hamiləlik, xroniki ağciyər xəstəliyi və ya astma kimi hallar əlavə diqqət tələb edir.
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və dərman vasitəsinin istifadə təlimatını və ya həkim məsləhətini əvəz etmir. ACC yalnız istifadə təlimatına uyğun və klinik vəziyyət nəzərə alınmaqla istifadə edilməlidir.
