Qatı bəlğəmli öskürək zamanı mukolitik preparat seçilərkən təkcə təsiredici maddə deyil, yanaşı qəbul edilən dərmanlar, yaş, xroniki xəstəliklər və hamiləlik kimi vəziyyətlər də nəzərə alınmalıdır. ACC preparatlarının təsiredici maddəsi asetilsisteindir. İstifadə təlimatında asetilsistein qatı, çətin xaric olunan bəlğəmlə müşayiət edilən bronxopulmonar xəstəliklərdə sekretolitik terapiya üçün göstərilir.
Bu məqalə ACC ilə bağlı ehtiyat tədbirlərini izah edir. Mətn fərdi müalicə tövsiyəsi deyil və istifadə təlimatını əvəz etmir. Xüsusilə öskürək uzun çəkirsə, xəstədə astma, xroniki xəstəlik, hamiləlik və ya bir neçə dərmanın eyni vaxtda qəbulu varsa, preparat seçimi həkim və ya əczaçı ilə dəqiqləşdirilməlidir.
ACC quru öskürəyi susdurmaq üçün nəzərdə tutulmur
Asetilsisteinin əsas məqsədi bəlğəmin qatılığını azaltmaq və onun tənəffüs yollarından xaric olunmasını asanlaşdırmaqdır. Buna görə ACC qatı, çətin ayrılan bəlğəm olduqda müzakirə edilən preparatlardandır. Quru, bəlğəmsiz öskürəkdə səbəb başqa ola bilər və belə vəziyyətdə öskürəyi “susdurmaq” və ya özbaşına mukolitik qəbul etmək düzgün yanaşma sayılmır.
İstifadənin əvvəlində bəlğəm durulaşa və bronxial ifrazatın həcmi arta bilər. Əgər pasiyent bəlğəmi kifayət qədər xaric edə bilmirsə, vəziyyət həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Bu xüsusilə kiçik uşaqlar, tənəffüs yollarında problem olan pasiyentlər və ümumi vəziyyəti zəif olan şəxslər üçün vacibdir.
Öskürəkəleyhinə preparatlarla birlikdə istifadə
İstifadə təlimatında ACC-nin öskürəyi azaldan preparatlarla birgə istifadəsi ayrıca qeyd olunur. Öskürək refleksi zəiflədikdə durulaşmış bəlğəmin tənəffüs yollarında toplanması riski yarana bilər. Buna görə belə kombinasiyanın təyini üçün diaqnozun dəqiqləşdirilməsi tələb olunur.
Praktik mənası budur: bəlğəmli öskürəkdə öskürəyi tam dayandırmağa yönəlmiş yanaşma həmişə uyğun olmaya bilər. Həkim öskürəyin səbəbini, bəlğəmin xarakterini, xəstənin yaşını və yanaşı xəstəlikləri nəzərə almalıdır. Xəstə özbaşına həm mukolitik, həm də öskürəyi azaldan preparat qəbul etməməlidir.
Antibiotiklərlə interval niyə qeyd olunur?
Təlimatda antibiotiklərlə bağlı məlumat da yer alır. Antibiotiklərin təsirinin zəifləməsinə aid məlumatlar müvafiq maddələrin birbaşa qarışdırıldığı in vitro tədqiqatlarda müşahidə olunub. Təhlükəsizlik məqsədilə antibiotiklər asetilsisteindən ayrı və ən azı 2 saat intervalla qəbul edilməlidir. Bu qeyd sefiksim və lorakarbef tərkibli preparatlara aid edilmir.
Bu məlumat antibiotik başlanması və ya dayandırılması barədə qərar vermək üçün əsas deyil. Antibiotiklər yalnız həkim göstərişi ilə istifadə olunmalıdır. ACC istifadə edən pasiyent antibiotik də qəbul edirsə, qəbul vaxtlarını qarışdırmamaq və interval qaydasını istifadə təlimatı ilə dəqiqləşdirmək lazımdır.
Nitroqliserin və digər ehtiyat məqamları
Asetilsisteinin qliseril trinitrat, yəni nitroqliserin ilə birgə istifadəsi zamanı nitroqliserinin damargenişləndirici təsiri güclənə bilər. Təlimatda belə hallarda hipotenziya və baş ağrısı ehtimalına görə pasiyentin nəzarətdə saxlanılması qeyd olunur. Ürək-damar dərmanları qəbul edən şəxslər ACC barədə həkimə və ya əczaçıya məlumat verməlidir.
Aktiv kömür asetilsisteinin effektivliyini azalda bilər. Asetilsistein tərkibli maddələrin digər dərman vasitələri ilə birgə həll olunması tövsiyə edilmir. Bu səbəbdən ACC-ni başqa dərmanlarla eyni stəkanda qarışdırmaq düzgün deyil.
Kimlərdə ehtiyatlı olmaq lazımdır?
Asetilsisteinə və ya preparatın hər hansı köməkçi maddəsinə qarşı hiperhəssaslıq olduqda ACC istifadə edilməməlidir. Bronxial astma və anamnezində mədə-bağırsaq xorası olan pasiyentlərdə ehtiyatlılıq tələb olunur. Histaminə qarşı dözümsüzlüyü olan xəstələrdə uzunmüddətli asetilsistein istifadəsindən qaçınmaq tövsiyə olunur, çünki baş ağrısı, burundan selikli ifrazat və qaşınma kimi dözümsüzlük əlamətləri yarana bilər.
ACC 200 fışıldayan tabletin tərkibində sorbitol, laktoza və natrium kimi köməkçi maddələr barədə xəbərdarlıqlar var. ACC 200 toz formasında qlükoza, laktoza və sukroza ilə bağlı xəbərdarlıqlar qeyd olunur; şəkərli diabeti olan pasiyentlər üçün 1 saşedə sukroza miqdarı nəzərə alınmalıdır. Nadir irsi şəkər dözümsüzlüyü və ya malabsorbsiyası olan xəstələr istifadə təlimatını diqqətlə oxumalıdırlar.
Yaş, hamiləlik və laktasiya
ACC formalarında yaş məhdudiyyətləri fərqlidir. ACC LONG tərkibində 600 mq asetilsistein olduğu üçün 14 yaşdan kiçik uşaqlarda istifadə olunmamalıdır. ACC 200 oral məhlul hazırlamaq üçün toz formasının 6 yaşdan kiçik uşaqlarda istifadəsi göstərilmir. 2 yaşdan kiçik uşaqlarda mukolitiklər tənəffüs yollarının bloklanması riskinə görə xüsusi təhlükə yarada bilər.
Hamilə qadınlarda asetilsistein istifadəsi barədə məlumat məhduddur. Təlimata əsasən asetilsistein hamiləlik və laktasiya dövründə yalnız fayda-risk nisbəti ciddi qiymətləndirildikdən sonra istifadə oluna bilər. Ana südünə nüfuz etməsi barədə məlumat yoxdur.
Formanın seçimi də diqqət tələb edir. Fışıldayan tablet bir stəkan içməli suda həll edilir və yeməkdən sonra qəbul olunur. Toz forma isə su, çay və ya şirə kimi mayedə həll edildikdən sonra qəbul edilir. Preparat formalarını bir-birinin əvəzi kimi qəbul etmək, xüsusilə yaş məhdudiyyəti və asetilsistein miqdarı fərqli olduqda, düzgün deyil.
Həkimə nə vaxt müraciət edilməlidir?
Dəri və ya selikli qişalarda yeni, qeyri-normal dəyişikliklər yaranarsa, asetilsisteinin istifadəsi dayandırılmalı və tibbi məsləhət alınmalıdır. Öskürək yüksək hərarət, nəfəs darlığı, sinədə ağrı, qanlı bəlğəm, güclü zəiflik və ya simptomların uzanması ilə müşayiət olunursa, həkimə müraciət edilməlidir. Uşaqlar, hamilələr, astması və xroniki xəstəliyi olan şəxslər risk qrupuna daxildir.
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və dərman vasitəsinin istifadə təlimatını və ya həkim məsləhətini əvəz etmir. ACC yalnız istifadə təlimatına uyğun və klinik vəziyyət nəzərə alınmaqla istifadə edilməlidir.
