Boğaz ağrısı, burun axması, öskürək, halsızlıq və hərarət bir çox respirator infeksiyada görünə bilər. Gündəlik danışıqda bu hallar çox vaxt soyuqdəymə adlandırılır. Həkim isə vəziyyətdən asılı olaraq qrip, kəskin respirator virus infeksiyası, kəskin respirator xəstəlik və ya başqa diaqnoz qeyd edə bilər. Oxşar başlanğıc xəstəliyin eyni olması demək deyil.
Qrip və soyuqdəymə arasında fərqi yalnız əlamətlərin adına baxaraq dəqiq müəyyən etmək həmişə mümkün olmur. Qrip adətən daha kəskin başlayır, yüksək hərarət, titrətmə, əzələ ağrısı və güclü halsızlıqla müşayiət oluna bilər. Soyuqdəymədə burun axması, burun tutulması, asqırma və boğazda qıcıqlanma daha ön planda ola bilər. Lakin hər iki halda gediş insanın yaşından, yanaşı xəstəliklərdən və immun cavabından asılıdır.
ORZ və ORVI nə deməkdir?
ORZ kəskin respirator xəstəlik mənasında işlədilir və səbəbi dəqiqləşmədən tənəffüs yollarını tutan infeksiyaları ifadə edə bilər. ORVI isə kəskin respirator virus infeksiyasıdır. Qrip də virus mənşəli respirator infeksiyadır, amma adətən ayrıca qeyd olunur, çünki gedişi daha ağır ola və bəzi qruplarda ağırlaşma riski yarada bilər.
Respirator viruslar asan ötürülə bilər. Xəstə insan öskürəndə, asqıranda və ya yaxın təmasda olduqda viruslar ətrafdakılara keçə bilər. Bu səbəbdən xəstəlik dövründə istirahət, maye qəbulu, otağın havalandırılması, əl gigiyenası və digər insanlarla yaxın təmasın azaldılması praktiki baxımdan vacibdir.
Əlamətlərə necə yanaşmaq lazımdır?
Yüngül respirator infeksiyalar çox vaxt öz-özünə yüngülləşir. Bununla belə, yüksək hərarət, nəfəs darlığı, sinədə ağrı, davamlı qusma, kəskin zəiflik, qanlı bəlğəm, əlamətlərin bir neçə gündən sonra daha da ağırlaşması və ya uzun müddət davam etməsi həkimə müraciət üçün səbəbdir. Uşaqlar, yaşlılar, hamilələr, xroniki xəstəliyi və immun sistemi ilə bağlı problemi olan insanlar daha diqqətlə izlənməlidir.
Virus infeksiyası tənəffüs yollarının selikli qişasını zədələyə bilər. Belə vəziyyətdə bakteriyalar aktivləşərək otit, sinusit və ya bronxit kimi ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Bu, hər soyuqdəymədə mütləq ağırlaşma olacaq demək deyil, amma əlamətlərin dəyişməsi və pisləşməsi diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Dərman seçimi barədə
Qrip və soyuqdəymə zamanı dərman seçimi diaqnozdan, xəstənin yaşından, yanaşı xəstəliklərdən və əlamətlərin ağırlığından asılıdır. Antibiotiklər viruslara təsir etmir və yalnız həkim bakterial infeksiya və ya ağırlaşma ehtimalını qiymətləndirdikdə gündəmə gələ bilər. İmmun sisteminə təsir edən preparatlar da özbaşına seçilməməlidir; istifadə təlimatı və həkim məsləhəti əsas götürülməlidir.
Broncho-Munal barədə materiallarda preparat bakterial lizat qrupu ilə əlaqələndirilir və respirator infeksiyalar kontekstində qeyd olunur. Bu məlumat fərdi müalicə təyinatı deyil. Preparatın yaş məhdudiyyəti, istifadə qaydası, ehtiyat tədbirləri, hamiləlik və laktasiya ilə bağlı qeydləri yalnız rəsmi istifadə təlimatına uyğun qiymətləndirilməlidir.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
- Nəfəs darlığı, sinədə ağrı və ya göyərmə varsa.
- Yüksək hərarət davam edirsə və ya ümumi vəziyyət pisləşirsə.
- Qanlı ifrazat, güclü qulaq ağrısı, üz nahiyəsində ağrı və ya irinli ifrazat yaranırsa.
- Simptomlar uzanır, yüngülləşdikdən sonra yenidən ağırlaşırsa.
- Uşaq, hamilə, yaşlı, xroniki xəstə və ya immun sistemi zəif olan pasiyentdə əlamətlər varsa.
Evdə izləmə zamanı nələrə baxmaq olar?
Respirator infeksiya zamanı əlamətlərin gündəlik dəyişməsi vacib məlumat verir. Hərarətin neçə gün davam etməsi, öskürəyin quru və ya bəlğəmli olması, burun ifrazatının xarakteri, maye qəbulunun azalması və yuxululuq kimi hallar qeyd oluna bilər. Bu qeydlər həkimə müraciət zamanı vəziyyəti daha dəqiq izah etməyə kömək edir.
Özünü yaxşı hiss edən böyüklərdə belə istirahətə laqeyd yanaşmaq, işə və ya məktəbə tez qayıtmaq infeksiyanın uzanmasına və ətrafdakılara ötürülməsinə şərait yarada bilər. Əllərin yuyulması, şəxsi dəsmal və qab-qacaq istifadəsi, öskürərkən ağız-burunun örtülməsi sadə, amma praktik tədbirlərdir.
Risk qruplarında yanaşma fərqlənir
Uşaqlarda, yaşlılarda, hamilələrdə, astma, ürək-damar xəstəliyi, diabet və ya immun sistemlə bağlı problemi olan insanlarda “adi soyuqdəymə” kimi görünən hal daha diqqətlə izlənməlidir. Bu qruplarda müalicə qərarı gecikdirilməməli və istifadə edilən hər bir dərmanın uyğunluğu həkim və ya əczaçı ilə dəqiqləşdirilməlidir.
Əlamətlər yüngül olsa belə, pasiyent özündə qeyri-adi zəiflik, tənəffüs çətinliyi və ya əvvəlki respirator infeksiyalardan fərqli gediş müşahidə edirsə, vəziyyəti gözləməklə uzatmaq düzgün deyil. Xüsusilə qrip mövsümündə diaqnozun dəqiqləşdirilməsi və riskin qiymətləndirilməsi daha önəmlidir.
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və dərman vasitəsinin istifadə təlimatını və ya həkim məsləhətini əvəz etmir. Respirator infeksiya zamanı müalicə qərarı klinik vəziyyətə görə həkim tərəfindən verilməlidir.
